Depresyon sırasında bir şeye başlamak özellikle zor olabilir. Sanki önce motivasyon gelmeliymiş gibi gelir ama gelmez. Kış uykusuna yatmışsınız da her şeyin kendiliğinden kolaylaşacağı günü bekliyormuşsunuz gibidir.
“Hiçbir şey keyif vermeyecek” ya da “nasıl olsa başaramam” gibi düşünceler, etkinliği bütünüyle felce uğratabilir.
Sonuçta alıştığınız yaşamdan, arkadaşlardan, aileden ve sevdiğiniz uğraşlardan giderek uzaklaşırsınız. Çaresizlik hissi belirir, öz-eleştiri artar — durum ağırlaşır.
Böylece bir kısır döngü oluşur.
Ama bu döngü kırılabilir.
Önce depresyondaki eylemsizliğin doğasını anlamak, sonra da yeniden eyleme geçmeyi öğreten tekniklerle tanışmak önemlidir.
Depresyonun en sinsi etkilerinden biri, iradeyi adeta “devre dışı bırakması”dır. Zor işler ertelenir, erteleme alışılmış tepkiye dönüşür.
Daha fazla içerik için uygulamada
Sadece içeriğin bir kısmını görüyorsunuz, uygulamada çok daha fazla interaktif makale bulacaksınız. Ayrıca, psikolojik metinler, durum takibi, günlük ve otomatik düşünce günlüğü gibi birçok özellik mevcut!
Her görev gözünüzde büyür, motivasyon yoktur — ve kişi hiçbir şey yapmak istemez.
Bu ne kadar uzun sürerse, ilk adımı atmak o kadar zorlaşır. Bu hâl haftalarca, aylarca, hatta yıllarca uzayabilir.
Hayatınızı değiştirmek istiyorsanız, başlamanın en iyi anı bulunduğunuz andır.
Fumio Sasaki
Eylemsizlik, insan doğasının şaşırtıcı bir paradoksudur.
Kuşkusuz fark etmişsinizdir: Bazıları etkin yaşamak, yeniyi denemek, ilerlemek ister; bazılarıysa adeta hayata uzaktan bakar.
İlginç bir gerçek: Birini yalıtıp alıştığı etkinliklerden mahrum bırakırsanız, bir süre sonra neredeyse kaçınılmaz biçimde depresyon belirtileri ortaya çıkar.
Depresyonda da benzeri olur; yalnız bu süreç gönüllü ve yavaş ilerler. Sanki kendinizi eylemsizliğe mahkûm edersiniz. Ama gerçekten böyle yaşamak istiyor musunuz?
Depresyonda düşünce senaryosu çoğu kez şöyle işler:
Yapılabilecek bir işi düşünüyorum.
“Bu çok zor / başaramam / kötü hissedeceğim / kimseye lazım değilim.”
Hüzün, kaygı, umutsuzluk.
Eylemsizlik ya da erteleme.
Böylece şu kısır döngü doğar: olumsuz düşünceler → ağır duygular → eylemsizlik → daha az haz ve enerji → depresyonun derinleşmesi.
Peki motivasyon neden gelmez?
Çoğu zaman, istek yoksa hiçbir şey yapamayacağımızı sanırız.
Oysa hayatta her şey gerçekten motivasyonla mı olur? İşe her zaman coşkuyla mı gidersiniz — yoksa bazen sadece gerektiği için mi?
“Motivasyonum yok” demek, çoğu kez “istemiyorum” ya da “başlamak zor geliyor” anlamına gelir.
Bu normaldir. Yararlı olan her şeyi istemek zorunda değiliz.
Depresyonda kişi neredeyse hiçbir şey istemez. Yatmak, yok olmak, saklanmak ister; ama uzun süreli eylemsizlik acıyı artırır.
Paradoks şu: Motivasyon çoğu zaman eylemden sonra gelir, önce değil.
Motivasyonla ilgili psikologla geçen bir diyalog örneği:
Kendimize “İstek gelmeden başlayamam” dediğimizde sıkışırız. Oysa istek çoğu kez ilk adımdan sonra gelir.
Eylem motivasyonu doğurur.
Düşüncelerin duyguları, duyguların da davranışı etkilediğini konuşmuştuk. Düşünceleri esnettikçe yeni duygular ve eylem gücü doğar.
Eylemsizlik döngüsünden çıkıp, adım adım etkinlik ve toparlanma döngüsüne girebilirsiniz.
