Önceki bölümlerde depresyon belirtilerinin yaygınlığını ve yaşamı nasıl etkilediğini ayrıntılı olarak ele aldık. Belki kendinize şu soruları sordunuz: Neden kendimi bu kadar kötü hissediyorum? Neden gelecek umutsuz görünüyor? Gelin birlikte yanıt arayalım.
BDT, depresyonun doğasını anlamamıza büyük katkı sağladı. Bugün biliyoruz ki olumsuz duygular, çoğu zaman kişinin kendini, dünyayı ve geleceği çarpıtılmış, karamsar bir süzgeçten görmesinin sonucudur.
Kişi depresyondayken dikkat sanki negatife ayarlanır: olumsuzları daha sık fark eder, nötr olanı aleyhine yorumlar, olumlu olanı ise küçümser ya da görmezden gelir.
Benim kuşağımın en büyük keşfi, insanın tutumlarını değiştirerek yaşamının dış yönlerini de değiştirebileceğidir.
William James
Depresif durumun temelinde çoğu zaman yerleşik olumsuz inançlar ve çarpıtılmış düşünme biçimleri bulunur.
Bu akıl dışı düşünceler belirli kalıplara dökülebilir; buna “bilişsel çarpıtmalar” diyoruz.
Bilişsel çarpıtmalar farklı şekillerde ortaya çıkar. Örneğin:
Daha fazla içerik için uygulamada
Sadece içeriğin bir kısmını görüyorsunuz, uygulamada çok daha fazla interaktif makale bulacaksınız. Ayrıca, psikolojik metinler, durum takibi, günlük ve otomatik düşünce günlüğü gibi birçok özellik mevcut!
Kişi tek bir olaydan genelleme yapar: tek bir hata tümden yetersizliğin kanıtı, tek bir başarısızlık ise kalıcı başarısızlığın işareti sayılır. “Benden olmaz”, “Hiçbir şeyi beceremem” gibi düşünceler depresyonda yaygındır.
İnsanlar karamsar öngörülere de yatkındır; geleceğin kaçınılmaz biçimde kötü olacağına baştan inanır. “Daha önce terapiste gittim, işe yaramadı; demek ki hiçbir şey asla işe yaramayacak”, “Hep yalnız ve mutsuz kalacağım” gibi.
Böyle bir iç diyalogla iyi bir ruh hâlini ve umudu korumak güçleşir.
Ama önemli bir gerçek var: Düşünceleriniz belirtileri hafifletmenin anahtarı olabilir. Olumsuz inançları fark edip dönüştürmeyi öğrendikçe duygudurumunuzu etkileyebilirsiniz.
Önce akıl dışı düşüncelerinizi fark etmeyi ve bunların hangi bilişsel çarpıtmalara girdiğini tanımayı öğrenmek önemlidir.
Bu sayede yıkıcı kalıpları erken aşamada yakalayıp kök salmalarını önleyebilirsiniz.
Birçok bilişsel çarpıtma vardır; en önemlilerini Otomatik Düşünceler Günlüğü’nün ayrı bir sayfasında derledik.
Bu bölüme geçerek her bir çarpıtmayı ayrıntılı incelemenizi öneririz. Tamamını burada vermek fazlasıyla kapsamlı olurdu.
Açıklamaları ve gerçek yaşamda bu çarpıtmaların nasıl göründüğünü gösteren diyalog örneklerini okuyun.
Benzer inançların kendi düşüncelerinizde görünüp görünmediğini fark etmeye çalışın ve onları daha gerçekçi, destekleyici alternatiflerle yumuşatmaya başlayın.
Konu o kadar önemli ki, sonraki bölümlerde en yaygın çarpıtmaları tek tek ele alacağız.
