Mükemmeliyetçilik, şaşırtıcı biçimde hem depresyonun belirtisi hem de nedeni olarak ortaya çıkabilir.
Birçok kişi için kendine ve çevresine yüksek standartlar koymak itici bir güç gibi görünür. Ancak beklentiler gerçeklikten koptuğunda, bitmeyen yetersizlik duygusuna, durmaksızın özeleştiriye ve sonunda depresyona sürükleyen bir tuzağa dönüşebilir.
“Mükemmeliyetçilik” ideali kovalamak demektir. Bunun farklı biçimleri vardır:
Öz yönelimli (kişiye yönelik) mükemmeliyetçilikte, kişinin içinde kusursuza ulaşma itkisi baskındır. Raporlarını defalarca kontrol edip geceleri uykusuz kalabilir, saçları yeterince düzgün değil diye evden çıkamayabilir; en küçük aksaklıkta derin suçluluk duyup sürekli yetersiz hissedebilir.
Başkalarına yönelik mükemmeliyetçilik ise çevreden kusursuzluk bekler: çocuklarından daima en yüksek notları isteyen ebeveynler ya da çalışanlarından hatasız iş talep eden yöneticiler gibi.
Yıkıcı mükemmeliyetçiliğiniz olup olmadığını anlamak için şu işaretlere bakın: tavizsiz biçimde kusursuzluk isteme, başkalarının görüşlerine aşırı bağımlı hissetme, hayal kırıklığı yaratmaktan korkma, erişilemez hedeflerin peşinden koşma, eleştiriyi kabullenememe ve kendinize/başkalarına aşırı sert davranma.
Mükemmeli ararsanız asla tatmin olmazsınız.
Lev Tolstoy
Daha fazla içerik için uygulamada
Sadece içeriğin bir kısmını görüyorsunuz, uygulamada çok daha fazla interaktif makale bulacaksınız. Ayrıca, psikolojik metinler, durum takibi, günlük ve otomatik düşünce günlüğü gibi birçok özellik mevcut!
Bu tanımlarda kendinizi gördüyseniz umutsuzluğa kapılmayın. Mükemmeliyetçilikle baş etmenin etkili yolları var.
Ancak şu paradoksu fark etmek önemlidir: mükemmellik bir yanılsamadır.
Dünyadaki her şey daha da iyileştirilebilir; mutlak ideali hedeflemek kaçınılmaz biçimde hayal kırıklığı getirir.
Bunu anladığınızda, çabanızı gerçekçi hedeflere yöneltip dünyanın ve kendinizin kusurluluğunda sevinç bulmayı öğrenerek mükemmeliyetçiliğin prangalarından kurtulma yoluna girebilirsiniz.
Her değişimin başlangıcı, buna duyulan ihtiyacı açıkça görmektir.
Mükemmeliyetçiliği “yararlı” görür ve onda sorun fark etmezseniz, değişim olasılığı düşüktür.
Öyleyse faydalar ve sakıncaları birlikte değerlendirelim.
Elbette olumlu yanları vardır; örneğin yüksek ölçütler sizi çalışkan kılabilir. Ama hatayla karşılaşınca aşırı özeleştiri devreye girebilir.
Uyumlu (adaptif) ve uyumsuz (dezadaptif) mükemmeliyetçilik arasında bir ayrım bulunur.
Uyumlu mükemmeliyetçilik; hedefe giderken sebat ve sorumluluğu güçlendirir, gereksiz özeleştiri ve hata korkusuna sürüklemez.
Buna karşılık uyumsuz mükemmeliyetçilik; kendinize ve başkalarına aşırı talepkâr olmanıza, en küçük hatada yoğun kaygıya yol açar; bu da anksiyete, depresyon ve erteleme davranışını tetikleyebilir.
İkisi arasındaki sınır ise çoğu zaman çok incedir.
Mükemmeliyetçiliğinizin artılarını ve eksilerini listelemeyi deneyin. Şöyle bir şablon kullanabilirsiniz:
Eğer bu değerlendirme, mükemmeliyetçiliğin yaşamınızı olumsuz etkilediğini gösteriyorsa ve üzerinde çalışmaya hazır hissediyorsanız, bu zorluğu aşmanız için etkili öneri ve teknikleri paylaşmaya hazırız.
